Yozgat Merkez Büyüknefes Köyü’nde bulunan Tavium Antik Kenti’nde ilk yerleşim, bulunan çanak çömlek kalıntılarına göre M.Ö. 4. bin yılda başlamıştır. Kalkolitik Çağ bu dönemden sonra, M.Ö. 3. bin yılda yani İlk Tunç Çağında yerleşim genişlemiş ve nüfus artmıştır. Büyükkale’nin batısında bulunan çanak çömlek örnekleri bu durumu ispatlar cinstedir. Küçükkale’deki kültür tabakaları ise Roma Dönemi’nde kaldırılmıştır. M.Ö. 2. bin yıldaki Hitit Dönemi’ne ait çanak ve çömlek buluntuları az olmakla birlikte yerleşimin bu devirde de devam ettiğini göstermektedir. Kentin adının da Hitit Dönemi’ndeki ismi olan Tawinija’dan geldiği düşünülmektedir. Orta Avrupa kökenli bir kavim olan Galatların M.Ö. 1. yüzyılda Anadolu’da Roma Dönemi’nin başlaması ile şehir en büyük sınırlarına ulaşmıştır. Bu döneme ait tabakalar 3 metre derinliğine kadar ulaşmakta ve özellikle M.S. 1-6. yüzyıllar arasına tarihlenen birçok yapı malzemesi bulunmaktadır. Tavium özellikle 19. yüzyıldan sonra burada ki kullanıma hazır kesilmiş taşların çevre köylerde yapı malzemesi olarak kullanılması ile oldukça değişim geçirmiş ve yüzeyde belirgin bir mimarı kalıntı kalmamıştır.
